Hiền tài là nguyên khí quốc gia

ĐBP - bên trên tấm bia Tiến sĩ thứ nhất dựng tại văn miếu quốc tử giám Quốc Tử Giám lưu lại lịch sử khoa thi năm 1442 có đánh dấu những dòng chữ:”...Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì cầm cố nước bạo dạn mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì nuốm nước yếu nhưng thấp hèn. Vì thế các bậc đế vương vãi thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục và đào tạo nhân tài, kén lựa chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí giang sơn làm các bước cần thiết...”. Tín đồ soạn ra đa số câu nổi tiếng đó là tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung.

Bạn đang xem: Hiền tài là nguyên khí quốc gia


*

Bia tiến sĩ ghi lại những lời soạn khét tiếng của Thân Nhân Trung.Thân Nhân Trung (1419 - 1499), bạn xã yên ổn Ninh, thị trấn Yên Dũng, nay là thôn yên ổn Ninh, làng mạc Ninh Sơn, thị trấn Việt yên ổn (tỉnh Bắc Giang). Ông có tác dụng quan đến chức Lại cỗ Thượng thư, Chưởng Hàn lâm viện kiêm Ðông các đại học sĩ, nhập ngoại phụ chính, Tế tửu Quốc Tử giám; được vua Lê Thánh Tông vời vào hoàng cung dạy dỗ học cho những hoàng tử, bên thơ tài năng trong hội Tao Ðàn Nhị thập bát tú và được vua Lê Thánh Tông phong là Phó Ðô Nguyên suý. Thân Nhân Trung đỗ đại khoa vào thời điểm năm 1469, dịp ông đã trên 50 tuổi, là khá muộn so với khá nhiều người khác, ông đã cần mất sát 40 năm mới đạt được học vị ở đầu cuối của khoa cử phong kiến.

Thân Nhân Trung được triều đình tin cần sử dụng trong câu hỏi tuyển chọn nhân tài và đào tạo và giảng dạy nhân tài thuộc các quá trình quan trọng khác trong triều. Những kỳ thi hương, thi hội ông đều phải có đóng góp tích cực, câu hỏi xem xét bài xích vở của các thí sinh, vua số đông giao cho Thân Nhân Trung để mắt tới đọc ưng chuẩn để trình lên. Uy tín cùng vai trò của Thân Nhân Trung càng được đề cao vào năm 1493, lúc ông được duy trì chức Hàn lâm viện quá chỉ, Ðông các đại học sĩ kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám.

Khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của nhân tài so với việc hưng thịnh của quốc gia, Thân Nhân Trung luôn ghi nhớ vai trò của triều đình phong con kiến trong việc “chăm lo nuôi chăm sóc và đào tạo và huấn luyện nhân tài, bồi đắp thêm nguyên khí” (Dục tài, thủ sĩ bồi thực nguyên khí). Muốn bồi dưỡng nhân tài, theo Thân Nhân Trung, người trên phải biết lo đến dân, lo vấn đề nước, khiến cho nước mạnh, dân giàu. Ông viết: “Trị nước càng thịnh vượng lòng càng buộc phải thận trọng, càng phải lo đến dân, cần mẫn chính sự hàng ngày nơm nớp lo lắng” là hy vọng người nghỉ ngơi ngôi cao phải luôn ghi nhớ. Trong lời bình “Ðạo có tác dụng vua” của Lê Thánh Tông trong cỡ hội Tao Ðàn do chính Lê Thánh Tông có tác dụng Ðô Nguyên suý với Thân Nhân Trung có tác dụng Phó Ðô Nguyên suý, ông vẫn nói rõ điều tâm đắc của mình: “Nay đức chúa thượng lại mang mùa màng tươi giỏi làm điềm lành, điều ấy khác hẳn hạng khoe lạ vô ích… có ý giữ gìn sự siêng năng cẩn trọng mãi ko thôi... Bắt đầu đặt vấn đề như vậy thì đó là một trong những vị vua khiêm tốn”.

Xem thêm: On My Own Là Gì ? On Your Own Là Gì

Tư tưởng xuyên suốt con người thân trong gia đình Nhân Trung, của cả trong văn chương dù làm trong khi vua tôi dìm vịnh, có tính thù tạc, tín đồ đọc vẫn thấy làm việc ông một tấm lòng yêu nước yêu thương dân sâu xa, một ý thức nhiệm vụ cao cùng với dân, cùng với nước, một đòi hỏi cao về đạo đức đối với mọi người, trong cả với bậc đế vương.

Thân Nhân Trung không chỉ là là một vị quan lại đại triều có uy tín về đức độ và kĩ năng mà ông còn là nhà giáo dục và đào tạo mẫu mực của thời đại. Ông là tấm gương sáng về ý thức hiếu học để gia đình, con cháu và quê nhà noi theo. Hai tín đồ con của ông: Thân Nhân Tín - con trai cả, Thân Nhân Vũ - đàn ông thứ và con cháu nội - Thân Cảnh Vân đều sở hữu ý chí học tập cùng đỗ đại khoa trong những kỳ thi của triều Lê. Mệnh danh về sự thành công của gia đình ông, Vua Lê Thánh Tông sẽ viết như sau: “Thập Trịnh đệ huynh quí hiển. Nhị cha tử mộc ân vinh”( Mười bằng hữu nhà họ Trịnh nối nhau quí hiển. Hai cha con bọn họ Thân rửa mặt gội ân vinh).

Câu nói “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” của Thân Nhân Trung ko chỉ dừng lại trong xã hội thời Lê mà câu nói ấy đối với bọn họ vẫn còn nguyên giá chỉ trị, khi giáo dục đang vươn lên là quốc sách mặt hàng đầu, lúc văn hoá, công nghệ và lực lượng trí thức đang giữ một vai trò cực kì quan trọng trong sự nghiệp con kiến quốc non sông hôm nay.